Visualizzazione post con etichetta dialetto. Mostra tutti i post
Visualizzazione post con etichetta dialetto. Mostra tutti i post

giovedì 8 febbraio 2018

INTRA - Don CLAUDIO - L. FIORETTA - G. PIZZIGONI




ARCHIVIO DELLA "FAMIGLIA INTRESA"

Il dialetto con don Claudio e Luigi Fioretta, i disegni del Gianni Pizzigoni


Dall'Archivio messoci a disposizione con libertà di utilizzo riprendiamo parte del materiale che ha accompagnato dal suo nascere la "Famiglia Intresa". Sono brani in dialetto e disegni che anno dopo anno sono apparsi sul "Tacuin dii Intrees" ai quali riteniamo utile e giusto dare spazio affinché non vadano persi e al tempo stesso consentirne la visione ad una vasta platea che se li è persi.
I testi sono del don CLAUDIO MARIANI (link), il "Canonico" con la Basilica di San Vittore e Intra al primo posto della sua graduatoria con un vocabolario del dialetto in testa e di LUIGI FIORETTA (link), autore tra l'altro delle prime commedie in dialetto realizzate per la "CUMPAGNIA DUL DIALETT DA INTRA". Entrambi scomparsi hanno conquistato un posto di privilegio tra i ricordi di quanti hanno goduto della fortuna di averli conosciuti. I disegni sono del GIANNI PIZZIGONI, per lunghi anni alla conduzione del Museo del Paesaggio di Verbania e abile come pochi con una matita in mano.

Le commedie del Gigi Fioretta e copertina del Gianni Pizzigoni

Le macchiette del Gianni per i calendari della "Famiglia Intresa"

Le macchiette del Gianni per i calendari della "Famiglia Intresa"

PRECISAZIONE NECESSARIA.

Abbiamo riscontrato attraverso i messaggi ricevuti una difficoltà a "navigare" all'interno dei post, segno evidente di un certo interesse dei contenuti anche da parte di lettori improvvisati con scarsa dimestichezza con il web, ed era lì che noi si voleva arrivare: incuriosire, rinfrescare la memoria. Perciò una volta per tutte spieghiamo che per PASSARE DA UNA PAGINA ALL'ALTRA BASTA CLICCARE SULLA PAROLA O SUL NOME COLORATO, nel caso specifico di questo post per andare sul dialetto cliccare su DON CLAUDIO o su LUIGI FIORETTA.
Qualcuno potrà sorridere, sicuramente, ma la realtà è questa e noi non diamo nulla per scontato quindi vogliamo mettere a proprio agio chiunque ci segue.

IMMAGINI DELLA "VECCHIA INTRA" (vai)
 

domenica 31 dicembre 2017

AUGURI A TUTTI PER IL 2018!

Sono gli auguri per il nuovo anno abbinati al calendario 2018



Disegno del Gianni Pizzigoni
Vori pruvà a fal in dialètt ul "BUN DÜMILADISDÓTT", senza pretès, un po' da malizia ma anca respect per faa rabià quei che "san tutt lür" e che "l'è tutt sbaglià", te dàn rasùn e t'el disen pian in l'uregia ma quand l'è 'l mument da dìl a tücc fort e ciàr van fôra a fumà o fà 'na pisada.
Ul dialètt l'è mia un parlà dificil, ti g'le in testa, l'è sempar in su la lengua, ma quand l'è 'l mument da scriv la man l'as ferma, i parol stan in'la pèna, il prublema en ii acènt... V'un da chì l'alter da lá, gh'è quel che par un capêl e l'alter a faa da coröna, dal latin ciapen l'œ per scriv œucc. Tücc quei che disen da savel han mai pruvà a scrivel, mi al sò mia parlà, vò a stim, tant par dï che l'è giust o sbaglià tucc gh'han da legg e quel che cunta l'è propi quest: faa turnà la gent a legg un po' prima da parlà. Ul Camileri l'è diventà famous a parlà in manera che s'capiss nagôtt.
Vori anca dumandà al Signur se quand l'ha fai 'l mund e da precis l'Italia u gh'è tremà la man o l'ha fai un sugnétt par impienila da tanta gent che roba e la fà franca. L'ha divis in dü part: da chi i povar crist con nagôt da là i sciur cun't abundanza da milion, e in mezz a cumandà e fà i regul da che part Ti credàt vègnan fôra? Dai povar crist? Famm mia ghignà! S'em fai da mal par merità sta penitenza? Cuntum mia che l'è par ul pum che l'ha catà la Eva!
L'è pien de balòss il mund di nœust temp, a dìl in dialètt par 'na carnevalada ma lœur en balòss tutt l'ann e semper a nôst dànn basta mia un dì par fag 'na turunada. Ho sentì in gir 'na vûs strana, gh'è tanta gent che ga vœur ben, tutt preocupà pal nost "futuro" a vess precis la vûs la dis: "nell'interesse degli italiani"! Ho vist i num, mama Signur che vergogna, en semper quei con la facia da tola, v'un su tûcc, 'l Berlusca e i so amìs, i alter en quei che g'han sempar fai la guèra; tuta gent che prima han pensà al propï "futuro" e s'en mis a post, adèss che i dané en finì e la cassa l'è voida pensan al nost! Tireràn in bal ammò ul Cordero, ma sì Luca 'l Montezemolo quel che gh'ha pussè cantun cun denter i pé d'la Svizzera e 's capìss mia se l'ha mai cumbinà da bun e da bel per meritàs tanci cadregh! Gh'è la "pattuglia acrobatica" di sindacalist, quei che cunt la vus da stròzz in gula han scaldà la testa a la gènt. Gh'è quel scritur, giornalista, regista, sindich e parlamentar, che l'ha fai tutt dumà pal num che porta: "Lascio la politica rinuncio al vitalizio e vado in Africa" l'ha sbandierà un bel dì, i frican ch'èn mia scem vist che u rivava mai g'han mandà 'na cartolina: "Car amìs stà lì ferm che rivum, tègn vert la porta e mola mia ul vitalizi che pò servì, sem pussé da quel che ti crédat"!
Il calendario 2018 con inserto
U manca mia la "casta" di giurnai e giurnalist, semper prunt a lecà i pé da chi e da là par tegnìss bun chi cumanda incœu o cumanderà dumàn e mantègn i privilegi che g'han: 'l finanziament pubblich ai editur e i cuntratt di giurnalist iscritt all'albo che ciapen stipendi e pensiun da nababbi;  'l disan mia, stan schisc e l'è forse il pegiùr màl che gh'em in Italia e che u sa mèt in mezz quand gh'è da cambià i robb, g'han pagura che cambiand tutt anca lur tuca fall. In Merica un giurnal l'ha fai dimètt un tal sciur Nixon par i sô magagn, chì i giràn in gir fin che la se quieta e ul Nixon da turno u cambia dumà cadrega. Quest di giurnai e giurnalist l'è argument che g'tegni pussé di alter e chì gh'è pocch spazi par prufundil, ma na roba che ma fa girà i ball la disi subìt: quand ul cust dal quotidiano l'era in lire bastevan mila per 'na copia incœ cunt'l'euro agh vör vun e cinquanta! Trï volt pussée! E tra contribut pubblich, pubblicità e vendita tiran su 'na vagunada da sold che servissàn a pagà diretur, vice, segretario, aministradur, giurnalist e 'l rest di benefizi. Par forza podan mia fa casòtt se i prezzi van sù a dismisura sui bulètt e tutt quel gh'è da mèzz lo Stato, fan finta da intervistà la duneta al mercaa e dumandan se il frutarol l'ha tirà su i prezzi. O gent, cumprì pù i giurnai l'è 'l mè cunsili! Legì quel del dì prima che butan via, a perdì nagôt.
Andèm avanti.
E i prêt? Anca lì, car Signur, gh'è pû la cua andà a fal, vist che l'è sempar pussè difficil fà i robb de nascundun la cua la fàn par la pulitica e l'aministraziun publica, lì se ti robat o ti laurat minga gh'è semper un sant che ta prûteg; 'l prêt che roba, g'ha i dònn o 'n quai fiœu in gir pal mund fa dumà ben a la stampa e televisiun.
Car Signur ciama sù sti malandrìn e dagh 'na leziun, fagh ciapà un stremizï, fagh vedee da l'alt me stan i sò pari in terra e se l'è minga 'l càs da dumandà scüsa e fas da part! Per l'amur ciamai sù dumà un mument e mandai giù subit, fà mia cumincia ul ciclo di cumemuraziun perchè già adess ogni dì gh'è un quai aniversari: cent'ann che l'è mort vun o l'alter, en pien i ball dal parlà chi fan. Num a gh'em bisogn da ricurdà quei che gh'han fai di tort mia chi l'è mort; ul De Lorenzo Ministro d'la Sanità l'era in preson pussè visin a Ti, l'han mandà a cà a serà i œucc e l'è guarì!
'Na volta ul "Diluvio" T'ha servì par fà net ul mund di sô malàn, disi mia da fal ammò, magari pruvà 'l cuntrari: porta tuta sta gènt su "l'Arca2", fala girà  quaranta dì e quaranta nott luntàn da tücc fora dal mund, dagh temp a chi che resta da fà festa e urganizzàs pœu che i turnan tücc a testa bassa a faa 'l cuntrari da quel che han fai prima.
Devi dismètt, gh'è pû da spazï. Vurevi scriv ammò di bancari, quei che han fai su un bel casott cun't i sold di alter, han pruibì da fà i num da la cricca ma par Ti l'è mia 'n prublema, fag 'na spunta su l'agenda anca lur rivaràn a la Tua porta!
Sun cativ, Signur, a pensà sta manera? Vegn in ment ul temp che per dès ann i me gh'han davanti 'l vun; par, e l'è vera, che gh'evi la lengua lunga e quand capitava da rispund a la mama partiva 'na sgiafa e l'am diseva: "Te se cativ, t'em fee vegnì 'l mal da cœur, ma se te me fe murì quand te dormet vegni a tiràt i pée!" e via 'n'altra sgiafa. Mi sul mument tiravi sù i spall e g'davi mia pes, bastavan dès minut a dumandagh scüsa. Ma la sira in lécc prima da sarà i oœcc gni tant g'pensavi sù: "Fin che stemm al mund la pò mia fall, ma se un quaivun u sbaglia cà e 'l vegn a tiramm i pée mè che fò a savé chi l'è?".
Alùra, Signur, se dabun Ti pensat che sun cativ fa finta da nient, lassem crèd che Ti capisset mia ul dialètt, gh'ho già tanti magagn da fàm perdunà! Volta pagina e legg 'n quai pruverbi.
***
(libera interpretazione della grafia dialettale e della fonetica)

AUGURI A TUTTI!!!